සෘෂි සම්මේලනය
In tracing the history of medicine, we find a lot of amazing information about the struggle of human civilizations against various diseases. Ayurvedic medicine is one of the world's oldest medical systems and is based on a 5000-year-old but extensive body of knowledge.
There are different opinions about the origin of Ayurveda and the most widely accepted opinion is that it started in ancient Uttar Bharata (Northern India) during the Vedic period and was carried on by oral tradition and became a more advanced science in the post-Vedic period. For this reason, Ayurveda can be introduced as a system of knowledge derived from Atharva Veda of Chaturveda.
Ayurvedic system of medicine has also been mentioned in some sources as a gift to man from the gods through meditative sages. It is said that a conference of the great sages of that time was held at the Himalayan site of Uttara Bharata during the Adi era (It is said that the Sage Pulasthi representing Hela Diva [Sri Lanka] participated in this conference) in which the knowledge of ways to utilize the various endowments to get rid of the diseases and live a healthy and long life in nature, was exchanged between them, resulting in the birth of the Ayurvedic system of medicine, which then spread throughout India.
ධන්වන්තරී මහ සෘෂි
ධන්වන්තරී මහා සෘෂි
ධන්වන්තරී ආයුර්වේද සම්ප්රදාය තුළ වෛද්ය විද්යාවේ ප්රමුඛ ආචාර්යවරයෙකු ලෙස ගෞරවයට පාත්ර වන නාමයකි. ඔහු පිළිබඳ සම්ප්රදාය දෙපැත්තකින් හඳුනාගත හැකිය — පුරාණ සාහිත්යයේ දැක්වෙන දේවීය ධන්වන්තරී සහ සුශ්රැත සංහිතාවේ දැක්වෙන කාශි රජු දිවෝදාස ධන්වන්තරී යන සම්ප්රදායන් ලෙසය.
සමූද්ර මන්ථනය හා ධන්වන්තරී
භාගවත පුරාණයේ අෂ්ටම ස්කන්ධයේ සඳහන් “ක්ෂීර සාගර මන්ථනය” (Samudra Manthan) පිළිබඳ ආඛ්යානයට අනුව, දෙවියන් සහ අසුරයන් අමෘතය ලබාගැනීම සඳහා මන්දර පර්වතය සහ වාසුකි නාගයා භාවිත කරමින් ක්ෂීර සාගරය මන්ථනය කළහ. එම මන්ථනය අතරතුර විවිධ දේවීය වස්තූන් හා පුද්ගලයන් මතුවූ අතර, ඒ අතර ධන්වන්තරී ද මතුවූ බව සඳහන් වේ. ඔහු අමෘතය පිරවූ භාජනයක් දරා සිටි අතර, එම ග්රන්ථය ඔහු ආයුර්වේදය පිළිබඳ දැනුමැති පුද්ගලයෙකු ලෙස හඳුන්වයි.
මෙම කථාව ආයුර්වේදයේ දේවීය මූලාරම්භය පිළිබඳ පුරාවෘත්තමය සම්ප්රදාය නිරූපණය කරන අතර, එය සෘජුවම තහවුරු කළ හැකි ඉතිහාසමය සිදුවීමක් ලෙස නොසැලකිය යුතුය.
දිවෝදාස ධන්වන්තරී හා සුශ්රැත සම්ප්රදාය
ආයුර්වේද ඉතිහාසය අධ්යයනය කිරීමේදී වඩාත් වැදගත් මූලාශ්රයක් වන සුශ්රැත සංහිතාවේ ආරම්භක පරිච්ඡේදයේ කාශි රජු දිවෝදාස ධන්වන්තරී ආයුර්වේදය ඉගැන්වූ ආචාර්යවරයා ලෙස දැක්වේ. සුශ්රැත ඇතුළු ශිෂ්යයන් ඔහුගෙන් වෛද්ය විද්යාව, විශේෂයෙන් ශල්ය චිකිත්සාව පිළිබඳ දැනුම ලබාගත් බව එහි සඳහන් වේ.
ඒ අනුව, ධන්වන්තරී නාමය ආයුර්වේදයේ දේවීය සම්ප්රදායත්, දිවෝදාස–සුශ්රැත ගුරු–ශිෂ්ය වෛද්ය සම්ප්රදායත් සම්බන්ධ කරන ප්රධාන සංකේතයක් ලෙස සැලකිය හැකිය. ජාතික ඉන්දියානු වෛද්ය උරුම ආයතනයේ (NIIMH) e-Samhita ද දිවෝදාස ධන්වන්තරී සුශ්රැතගේ ගුරුවරයා ලෙස සුශ්රැත සංහිතාව සම්බන්ධයෙන් සඳහන් කරයි.
Ayurveda is the science of life. So, it can also be called a philosophy of life. According to Hindu philosophy, the great sage Dhanvantari is considered to be the father of Ayurvedic medicine. Maha Irshi Dhanvantari is also considered to be an incarnation of Lord Vishnu.
Ayurvedavatharanaya
The science of life, realized by Maha Brahma himself (swayambhu jnana), was learned by the Daksha (Prajapati) from Maha Brahma to its full extent. That vast wealth of knowledge was the passed on to the two Ashwini princes from Daksha. Later, it was Indra who came to the Ashwini princes and learned all that knowledge from them.
"Dharma, Artha, Kama and Moksha are the four virtues of health. Diseases steal the life and accumulated resources of health. This is a great danger to humans and hinder the progress of man. The sages of the Himalayas, thinking of how to overcome this danger, meditated. At that time, the immortal, God Indra appeared to them, and they vowed that they should hear about this from Indra (Shakra) and for that they should go to Indra. When asked who should be sent to Indra for that purpose, the grate sage Bharadwaja Muni first said, "I should be entrusted with this task", so the sages assigned the task to Bharadwaja Muni."
”Bhardwaja Muni, who came to Shakra's domain, came to Indra who was sitting there, shining bright like a fire and was accompanied by the gods. "Devendra, with a good heart, for some reason, the diseases that frighten all living beings are born in the human world, so please give me the knowledge to defeat these diseases." Hearing these words, Indra looked at his devotees and saw Bharadwaja Muni's broad wisdom and said the following very briefly about Ayurveda."
It is Ayurveda, which gives knowledge about the causes of diseases, symptoms of illness and health, and all medicines, is a noble path suitable for both the sick and healthy, has three sutras, is eternal, and is a holy object.
"Bhardwaja Muni, who has great knowledge, understood that Ayurveda, which has no end or boundary and has three masses, received from Indra properly and without comprehension. Bharadwaja Muni, who had a healthy life and longevity through that knowledge of Ayurveda, conveyed all that knowledge to the sages who wanted to study Ayurveda."
"ඉන්පසුව මනුලොවට පැමිණි භාරද්වාජ මහා සෘෂිතෙමේ එම දැනුම එපරිද්දෙන්ම අංගීරස ආදී පෙර කී සෘෂි සමූහයාටද විධිමත් ලෙස හැදෑරවීය."
එම ඍෂිවරුන් අතුරින් පුනර්වසු සෘෂිවරයා, අග්නිවේශ, භේල, ජතුකර්ණ, පරාශර, හාරීත සහ ක්ෂාරපාණී යන ශිෂ්යයන් හයදෙනාට ආයුර්වේදය උගන්වා, ඔවුන් ලවා සිය නම්වලින් සංහිතා ග්රන්ථ රචනා කරවා ගුරුවරයා ප්රමුඛ අනෙකුත් ඍෂිවරුන් වෙත පිළිගැන්වීය"
"ඔවුහු බුද්ධිමත් අග්නිවේශ ආදීන් විසින් කරන ලද පුණ්යජනක තන්ත්රාර්ථයේ සූත්රණය ශ්රවණය කොට අතිශයින් සතුටු වූවාහු 'විධිමත් ලෙස රචිතය'යි අනුමත කළහ."
මේ ශිෂ්යයන් අතුරෙන් අග්නිවේශ ප්රධානය. ඔහුගේ සංහිතා ග්රන්ථය 'අග්නිවේශ සංහිතාව' නම් විය. අද 'චරක සංහිතාව' නමින් ප්රකටව ඇත්තේ එම කෘතියේ ප්රතිසංස්කරණය කරන ලද ග්රන්ථයයි. අනෙක් සංහිතාවලින් බොහොමයක් මේ වන විට දක්නට නොලැබේ.
ආයුර්වේදයේ ආරම්භය පිළිබඳ විවිධ මත පැවතිය ද තර්කානුකූල හා ප්රායෝගික මූලධර්ම මත පදනම් ව නිර්මාණය වී ඇති ආයුර්වේද වෛද්ය ක්රමය කාලය සමග වෙනස්වීමකට ලක් නොවන බැවින් යුග පරිවර්තන ගණනාවකට මුහුණ දෙමින් වර්තමානය දක්වා සුරැකී පැවතීමට සමත්ව ඇත.
Ayurvedic guru caste traditions
There are two main guru caste traditions in Ayurveda.
- ආත්රේය සම්ප්රදාය – භාරද්වාජ මුනිගෙන් ආරම්භ වී පුනර්වසු ශිෂ්යයන් වූ අග්නිවේශ ආදීන්ගෙන් පැවත එන සම්ප්රදාය ‘කායචිකිත්සා සම්ප්රදාය’ හෙවත් ‘ආත්රෙය සම්ප්රදාය’ නමින් හැඳින්වේ.
- ධන්වන්තරී සම්ප්රදාය – ‘ධන්වන්තරී සම්ප්රදාය’ හෙවත් ‘ශල්ය සම්ප්රදාය’ ශල්ය චිකිත්සාව ප්රමුඛත්වයෙන් නිර්මාණය වී ඇත. සුශ්රුත සංහිතාව එහි මූලික ග්රන්ථය ලෙස භාවිතා වේ. ධන්වන්තරී ලෝකයේ ශල්ය සම්ප්රදායේ නිර්මාතෘ ලෙසත්, සුශ්රුත ශල්ය වෛද්ය විද්යාවේ පියා ලෙසත් මේ නිසා සලකනු ලබයි.
මෙම කරුණු වලින් අපට පැහැදිලි වන ප්රධානතම කාරණය වන්නේ, ආයුර්වේදය මේ ලෝකයේ ව්යාප්ත වන්නේ ශිෂ්යානුශිෂ්ය පරම්පරාවෙන් සම්ප්රේෂණය වූ දැනුමක් ලෙස බවයි. එය ‘ගුරුකුල සම්ප්රදාය’ ලෙස හැඳින්වේ. ‘පාරම්පරික’ යන වචනයේ අර්ථය වන්නේද පරපුරෙන් පරපුරට පැවත එන යන්නයි. එවිට එය ගුරුවරයාගෙන් ශිෂ්යයාට ලැබෙන්නේ සමීපයේ සිට ඉගෙනීමෙන් පසුවය.
Later, the Siddha medicine tradition led by sage Agastya and Rasa Shastra, led by Sage Nagarjuna were created and incorporated into Ayurveda.
Ashtanga Ayurveda
Internal Medicine (Kaya Chikithsa)
කාය යන සංස්කෘත වචනයෙන් ශරීරය නැතහොත් ශරීර පරිවෘත්තීය ක්රියාවලි යන්න අදහස් වන අතර චිකිත්සා යන සංස්කෘත වචනයෙන් රෝග විනිශ්චය හා ප්රතිකාර යන්න අදහස් වේ.
Surgery ( Shalya Tantra )
ශල්ය තන්ත්රය යනු සාමාන්ය ඖෂධීයප්රතිකාර මගින් සුව කිරීමට අපහසු (ව්රණ) තුවාල සහ රෝග වලට ප්රතිකාර කිරීම සඳහා ශල්ය වෛද්ය විද්යාත්මක උපක්රම භාවිතය පිළිබඳ ආයුර්වේද විද්යාත්මක දැනුම අඩංගු වන විෂය පථයයි.
Eye and ENT (Shalakya Tantra)
ශලාකා ආධාරයෙන් සිදු කරන චිකිත්සා යන අර්ථයෙන් ශාලාක්ය යන නම යෙදී ඇත. ඇස, කන, නාසය, උගුර ආදී ඌර්ධව ඡතෘගත ඉන්ද්රියයන්ගේ රෝග වලට ප්රතිකාර කිරීම පිළිබඳ දැනුම ඇතුලත් විෂය පථයයි.
Pediatrics (Kaumar Bhritya)
ආයුර්වේදයට අනුව කුමාර යන වචනයෙන් වයස අවුරුදු 16 අඩු පිරිස ළමුන් ලෙස සැලකේ. භෘත්ය යන්නෙන් අදහස් වන්නේ පෝෂණය, සනීපාරක්ෂෘව හා රැකවරණය යන්නයි.
Toxicology ( Agada Tantra )
Agada Tantra (Toxicology) is the branch of ayurvedic pharmacology that deals with the effects and nature and treatment of poisons and their medicinal use.
Psychology ( Bhutavidya )
“Bootha Vidya” is the branch of ayurveda which deals with Psychology and prevention, Diagnosis, and treatment of psychological and Psychosomatic disorders.
Rejuvenate Therapy (Rasayana tantra)
රසායන තන්ත්රය යනු දීර්ඝ හා සෞඛ්ය සම්පන්න ජීවිතයක් ගත කිරීම සඳහාත් රෝග වැලැක්වීම සඳහාත් ශරීරයේ පුනර්ජීවනය සඳහාත් භාවිතාකල හැකි විවිධ වූ ඖෂධ ද්රව්ය, ආහාර අතිරේක ලෙස භාවිත කල හැකි ද්රව්ය සංස්කරණය හා භාවිතය පිළිබඳ කරුණු ඇතුලත් විෂය පථයයි.
Aphrodisiac Therapy ( Vajikarana Tantra )
මෙම ශාඛාව පිරිමින්ගේ සහ කාන්තාවන්ගේ ලිංගික සෞඛ්යය ප්රවර්ධනය කිරීම සහ සාරවත් බව වැඩි දියුණු කිරීම සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කරයි. එය ප්රජනක හෝ ප්රවේණික ඉන්ද්රියයන්ගේ සෞඛ්ය සහ රෝග පිළිබඳව අවධානය යොමු කරයි.
වෘද්ධත්රය
චරක සංහිතාව
ආයුර්වේදයේ ප්රධාන සම්භාව්ය ග්රන්ථයක් වන අතර, විශේෂයෙන් කාය චිකිත්සාව (Kāyachikitsā), රෝග හේතු හා රෝග විනිශ්චය, ප්රතිකාර, ආහාර හා ජීවන රටාව, සෞඛ්ය සංරක්ෂණය, ඖෂධ විද්යාව සහ වෛද්ය ආචාරධර්ම පිළිබඳ පුළුල් දැනුමක් ඉදිරිපත් කරයි.
සුශ්රැත සංහිතාව
සුශ්රැත සංහිතාව ආයුර්වේද සාහිත්යයේ ප්රධාන සම්භාව්ය ග්රන්ථයක් වන අතර, විශේෂයෙන් ශල්ය චිකිත්සාව (Śalyatantra), ශාරීර විද්යාව, රෝග විනිශ්චය සහ ප්රතිකාර ක්රම පිළිබඳ විස්තරාත්මක දැනුමක් අන්තර්ගත කරයි.
අෂ්ඨාංගහෘදය සංහිතාව
අෂ්ඨාංගහෘදය සංහිතාව (Aṣṭāṅgahṛdaya Saṃhitā) ආයුර්වේදයේ ප්රධාන සම්භාව්ය ග්රන්ථයක් වන අතර, චරක සංහිතාව සහ සුශ්රැත සංහිතාව සමඟ ආයුර්වේදයේ බෘහත්ත්රයී (Bṛhat Trayī) ලෙස හඳුන්වන ප්රධාන ග්රන්ථ ත්රිත්වයට ඇතුළත් වේ.
ලඝුත්රය
මාධව නිදාන
මාධව නිදානය හෙවත් රෝග විනිශ්චය පිළිබඳ ග්රන්ථය ආයුර්වේදයේ රෝග නිදානය සඳහා විශේෂ වැදගත්කමක් ඇති කෘතියකි. මෙහි ප්රධාන අවධානය යොමු වන්නේ රෝගයන්ගේ හේතු, පූර්වරූප, රූප, උපශය හා සම්ප්රාප්තිය වැනි කරුණු මත පදනම්ව රෝග හඳුනාගැනීම පිළිබඳවය.
ශාරංගධර සංහිතාව
ශාරංගධර සංහිතාව ආයුර්වේදයේ ඖෂධ විද්යාව හා ඖෂධ නිෂ්පාදනය සම්බන්ධයෙන් ඉතා වැදගත් ග්රන්ථයකි. ඖෂධයක නිවැරදි මාත්රාව, ඖෂධ සකස් කිරීමේ ක්රමය සහ භාවිතය පිළිබඳව අවධානය යොමු කරන බැවින්, ආයුර්වේද ඖෂධ නිෂ්පාදනය හා භාවිතය සඳහා ශාරංගධර සංහිතාවට විශේෂ ස්ථානයක් හිමි වේ.
භාවප්රකාශය
භාවප්රකාශය හෙවත් භාවප්රකාශ නිඝණ්ටුව ආයුර්වේදයේ ද්රව්යගුණ විද්යාව සඳහා ඉතා වැදගත් ග්රන්ථයකි. ශ්රී ලංකාව ඇතුළු දකුණු ආසියානු ආයුර්වේද සම්ප්රදාය තුළ භාවප්රකාශය ඖෂධීය ද්රව්ය හඳුනාගැනීම සහ ඒවායේ ගුණාංග අධ්යයනය කිරීම සඳහා වැදගත් මූලාශ්රයක් ලෙස භාවිත වේ.
